Ks. Ptasznik dla magazynu OMNES: Jan Paweł II ma odpowiedzi na aktualne pytania

Ks. Ptasznik dla magazynu OMNES: Jan Paweł II ma odpowiedzi na aktualne pytania

9 października 2026

W październikowym numerze międzynarodowego magazynu „OMNES” ukazał się obszerny wywiad z ks. prał. Pawłem Ptasznikiem, przewodniczącym Watykańskiej Fundacji Jana Pawła II i wieloletnim współpracownikiem Papieża Polaka. Rozmowa poświęcona jest aktualności dziedzictwa św. Jana Pawła II, godności człowieka, wolności, przyszłości Europy, rozwojowi sztucznej inteligencji oraz misji Fundacji obchodzącej 45-lecie istnienia. Wywiad przeprowadzony przez prof. Giovanniego Tridente ukazał się w związku z dwiema rocznicami przypadającymi 16 października 2026 roku: 48. rocznicą wyboru kard. Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową oraz 45. rocznicą ustanowienia przez niego Watykańskiej Fundacji Jana Pawła II.

Autor rozmowy przypomina, że ks. prał. Paweł Ptasznik przez 26 lat pracował w Sekretariacie Stanu Stolicy Apostolskiej, a przez około dekadę bezpośrednio współpracował z Janem Pawłem II. Dzięki temu mógł poznać nie tylko Papieża i człowieka publicznego, lecz także jego życie modlitwy, sposób pracy oraz osobistą troskę o spotykanych ludzi.

Nie pomnik, lecz wiarygodny świadek

Zdaniem ks. Ptasznika Jan Paweł II nie może pozostać wyłącznie postacią z podręczników historii ani przedmiotem sentymentalnych wspomnień starszych pokoleń. Dla młodych powinien stać się rozmówcą pomagającym poszukiwać odpowiedzi na pytania, które pozostają aktualne: kim jest człowiek, czym jest prawdziwa wolność i czy ludzkie życie ma sens wykraczający poza doraźny sukces. – Młodzi ludzie nie potrzebują pomnika, lecz wiarygodnego świadka, który nadal z przekonaniem będzie im mówił: „Wy jesteście nadzieją!” – podkreśla przewodniczący Fundacji.

Jan Paweł II doświadczył konkretnego zła XX wieku: wojny, obu totalitaryzmów oraz utraty najbliższych. Pomimo tych przeżyć nie utracił nadziei płynącej z zaufania Bogu i przekonania o niezbywalnej godności każdego człowieka.

Modlitwa i uwaga poświęcane człowiekowi

W osobistych wspomnieniach ks. Ptasznika szczególne miejsce zajmuje wewnętrzna spójność życia Papieża. Świat widział w nim wielkiego przywódcę Kościoła, męża stanu oraz człowieka przemawiającego do milionów. Źródłem całej tej działalności pozostawała jednak modlitwa.

Ks. Ptasznik, który niemal codziennie przychodził zapisywać dyktowane przez Jana Pawła II teksty, obserwował także jego ogromną dyscyplinę pracy, prostotę, serdeczność oraz wrażliwość na drugiego człowieka. Papież nie traktował spotykanych osób jako kolejnych punktów programu dnia, lecz każdej z nich poświęcał uwagę. – Nie zawsze potrafimy w pełni ukazać tę jedność głębokiego zanurzenia w Bogu i bardzo konkretnej troski o bliźniego – zauważa ks. Ptasznik.

Dziedzictwo świętego zobowiązuje

Przewodniczący Fundacji zwraca uwagę, że troska o dziedzictwo świętego nie może ograniczać się do czci oddawanej jego osobie ani do wspominania przeszłości. Jan Paweł II został ogłoszony świętym nie ze względu na historyczną rolę, którą odegrał, lecz z powodu swojego oddania Bogu, Kościołowi i człowiekowi.

Każdy święty prowadzi bowiem dalej niż do samego siebie – prowadzi do Jezusa Chrystusa. Najwierniejsze zachowywanie dziedzictwa Jana Pawła II oznacza zatem pytanie o to, do czego jego nauczanie zobowiązuje nas dzisiaj. Chodzi o przekładanie papieskich słów na konkretne działania: obronę godności człowieka, troskę o rodzinę, solidarność z najsłabszymi, odpowiedzialność za wolność oraz odwagę głoszenia prawdy – również z „cyfrowych ambon” współczesnego świata.

Godność człowieka nie zależy od jego użyteczności

W rozmowie wiele miejsca poświęcono doświadczeniu cierpienia i choroby. Ks. Ptasznik zaznacza, że Jan Paweł II nigdy nie przedstawiał cierpienia jako dobra samego w sobie ani go nie upiększał. Wiedział, że pozostaje ono tajemnicą oraz doświadczeniem zła. Przeżywał je jednak w zjednoczeniu z odkupieńczym cierpieniem Chrystusa, pokazując, że nie odbiera ono człowiekowi jego godności i może zostać przemienione w miłość, ofiarę oraz służbę.

Ostatnie lata pontyfikatu stały się szczególnie mocnym świadectwem tego, że wartość osoby nie zależy od jej sprawności, wyglądu, produktywności ani społecznej użyteczności. W świecie, który niekiedy postrzega chorych i starszych jako ciężar, przypomnienie to nabiera szczególnego znaczenia: człowiek nie przestaje być osobą obdarzoną pełną godnością również wtedy, gdy staje się słaby i zależny od innych.

Wolność potrzebuje prawdy

Odnosząc się do wojen, napięć geopolitycznych i nowych podziałów, ks. Ptasznik przypomina papieskie rozumienie wolności. Nie jest ona samowolą ani jedynie brakiem zewnętrznych ograniczeń, lecz zdolnością wybierania dobra, przyjęcia łaski Boga oraz odpowiedzialności za siebie i innych.

Jan Paweł II mówił nie tylko o wolności „od”, ale przede wszystkim o wolności „do” – jako wezwaniu do wzrastania w miłości. Wolność potrzebuje prawdy o człowieku, ponieważ pozbawiona prawdy łatwo staje się narzędziem manipulacji w rękach silniejszych. Także pokój nie może być jedynie przerwą w walce ani rezultatem przewagi silniejszego. Powinien opierać się na prawdzie, sprawiedliwości, poszanowaniu godności każdej osoby oraz prawie narodów do życia w wolności.

Europa potrzebuje pamięci i duszy

Aktualna pozostaje również wizja Europy oddychającej „dwoma płucami” – Wschodu i Zachodu. Jak zaznacza przewodniczący Fundacji, nie była to przede wszystkim formuła geopolityczna, ale wizja duchowej i kulturowej jedności kontynentu. Chrześcijańskiego Wschodu nie można utożsamiać z żadną polityczną strefą wpływów. Szczególnie dzisiaj, gdy wojna przeciwko Ukrainie dzieli narody, trzeba przypominać, że jedności nie wolno budować kosztem prawdy, sprawiedliwości i wolności narodów.

Europa potrzebuje zarówno duchowej tradycji Zachodu, jak i chrześcijańskiego doświadczenia Wschodu. Łączący je most przebiega przez Polskę oraz inne kraje Europy Środkowej i Wschodniej. Kontynent nie może pozostać jedynie wspólnym rynkiem – potrzebuje także pamięci, duszy oraz odpowiedzialności za własną tożsamość cywilizacyjną i kulturową.

Sztuczna inteligencja musi służyć osobie

Jednym z tematów rozmowy jest również rozwój sztucznej inteligencji. Personalizm Jana Pawła II dostarcza tutaj podstawowego kryterium: technologia ma służyć człowiekowi, a nie człowiek technologii.

Sztuczna inteligencja może wspierać pracę, edukację, medycynę i dostęp do wiedzy, nie posiada jednak ludzkiego sumienia, odpowiedzialności ani zdolności kochania. Nie powinno się zatem powierzać jej decyzji wymagających osądu moralnego ani pozwalać, aby człowiek został sprowadzony do zbioru danych będących przedmiotem handlu. Rozwój nowych technologii należy oceniać, pytając, czy chronią godność, wolność, prywatność i relacje międzyludzkie, czy służą prawdzie i dobru wspólnemu oraz czy nie prowadzą do wykluczenia najsłabszych.

Fundacja nie zatrzymuje się na wspomnieniach

Ks. Ptasznik przedstawia także współczesną misję Watykańskiej Fundacji Jana Pawła II. Jej zadaniem pozostaje promowanie duchowego i intelektualnego dziedzictwa Papieża oraz rozwijanie kultury chrześcijańskiej inspirowanej jego nauczaniem.

Fundacja realizuje tę misję między innymi poprzez działalność Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II w Rzymie, programy stypendialne dla młodzieży, wspieranie naukowców, twórców i artystów oraz współpracę z instytucjami naukowymi i kulturalnymi z całego świata. Dotychczas pomogła w wykształceniu ponad tysiąca absolwentów i kilkudziesięciu doktorów. Istotną częścią działalności Fundacji pozostają również Dom Polski Jana Pawła II w Rzymie, Dom Fundacji dla studentów w Lublinie oraz międzynarodowa wspólnota Kół Przyjaciół i dobroczyńców. Wśród najważniejszych planów na kolejne lata ks. Ptasznik wymienia dotarcie do pokoleń, które osobiście nie pamiętają Jana Pawła II, oraz do odbiorców spoza polskiego kręgu kulturowego. Służyć temu mają między innymi nowa wielojęzyczna strona internetowa Fundacji, rozwój współpracy międzynarodowej, programów stypendialnych i sieci absolwentów, a także Watykańska Nagroda „Premio San Giovanni Paolo II” oraz Dni św. Jana Pawła II organizowane na rzymskich uczelniach.

Człowiek jest drogą Kościoła

Zapytany o jedną ideę Jana Pawła II, którą świat 2026 roku powinien szczególnie odkryć na nowo, ks. Ptasznik wskazuje przekonanie, że człowiek jest pierwszą i podstawową drogą Kościoła.

Godność osoby nie jest nadawana przez państwo, rynek, społeczną większość ani technologię. Przysługuje każdemu człowiekowi niezależnie od wieku, zdrowia, pochodzenia, przekonań czy społecznej użyteczności. Ta zasada powinna stanowić kryterium oceny polityki, gospodarki, nauki i rozwoju technologicznego. W świecie, w którym człowiek bywa redukowany do roli konsumenta, wyborcy, zbioru danych, narzędzia pracy albo przeciwnika, Jan Paweł II przypomina, że żadna ideologia ani żaden sukces nie mogą usprawiedliwiać poniżenia drugiej osoby. To właśnie przywrócenie człowiekowi należnego miejsca stanowi początek pokoju i prawdziwej odnowy społeczeństwa.

Pełny wywiad Giovanniego Tridente z ks. prał. Pawłem Ptasznikiem ukazał się w październikowym numerze magazynu „OMNES”.

Chcesz być na bieżąco? Dołącz do naszego newslettera. Możesz też udostępnić materiał w social mediach. Odwiedź też zakładkę "Wesprzyj nas".

FacebookInstagramX (Twitter)

Ta strona używa plików cookie do analizy ruchu. Możesz zaakceptować lub odrzucić śledzenie analityczne. Dowiedz się więcej.